سازمان‌های جمعی مردم‌سالار با ساختار افقی نقش مهمی در پیشبرد برنامه‌های توسعه دارند. شوراهای اسلامی به‌ عنوان یکی از اصلی‌ترین انواع سازمان‌های مذکور در ایران، جدیدترین بازیگر در عرصه مدیریت محلی به حساب می‌آیند.

آنها با احتساب انجمن بلدیه و انجمن شهر اگر چه پیشینه‌ای طولانی در تاریخ معاصر ایران دارند، اما فاقد استمرار تاریخی و نهادینگی و ریشه های اجتماعی قدرت‌مند و مؤثر بوده‌اند. این مسأله سبب شده تا نتوانند از کارآیی و اثر بخشی لازم برای توسعه سطوح فراملی برخوردار باشند.

اگرچه شوراهای روستایی می‌توانند نقش مهمی در توسعه روستایی داشته باشند اما نسبت به شوراهای شهر کمتر مورد توجه قرار گرفته است.

نگاه به شوراهای اسلامی روستا نیز باید مورد تاکید قرار بگیرد و همانطور که در قانون بیان شده است باید حق شوراهای روستا را برای توسعه محلی محفوظ دانست.

هر چند توسعه یک مفهوم چند بعدی است لیکن شوراها در توسعه پایدار دو حوزه شهری و روستایی در حالی کارآمد خواهند بود که مفهوم توسعه و دگرگونی در همه ابعاد آن اعم از اجتماعی، اقتصادی، فرهنگی و … با همدیگر به وحدت رسیده و نسل ­های آینده و محیط زیست را نیز دربرگیرد.

از آن جهت که شوراها به عنوان پل ارتباطی بین مردم و دستگاه‌های اجرایی و انتقال دهنده نیازمندی‌های آنان به مسئولین می­ باشند، لذا نقش بسزایی در تسریع روند توسعه پایدار در سطوح مختلف خواهند داشت.

توسعه پایدار در حقیقت ایجاد تعادل میان توسعه و محیط زیست است. پایداری می‌تواند چهار جنبه داشته باشد:

۱ـ پایداری در منابع طبیعی

۲ـ پایداری سیاسی

۳ـ پایداری اجتماعی

۴ـ پایداری اقتصادی

در حقیقت توسعه پایدار تنها بر جنبه زیست محیطی تمرکز ندارد، بلکه به جنبه‌های اجتماعی و اقتصادی آن هم توجه می‌کند.

توسعه پایدار محل تلاقی جامعه، اقتصاد و محیط زیست است. همچنین توسعه پایدار را مفهومی می‌دانند که در آن تأمین مستمر نیازها و رضایتمندی افراد همراه با افزایش کیفیت زندگی انسان، مدنظر است.

اگر زمینه‌های توسعه پایدار را در بخش‌های زیست محیطی، فعالیت­های اقتصادی و فعالیت­های اجتماعی و فرهنگی درنظر بگیریم در این بخش‌ها زمینه‌های همکاری و تعامل گسترده ای بین دهیاری، شورا و مردم می‌تواند برقرار باشد. چراکه زمینه فعالیت‌های فوق با مشارکت مردم و آموزش و کانالیزه کردن این نحو از مشارکت بسیار یافتنی و سهل است.

مدیریت روستاها می‌تواند با آموزش مردم و تشکیل گروه‌های مختلف محلی، NGO های محلی، تشکیل کمیسیون‌های مختلف زمینه را برای روحیه تعامل، تحمل مشارکت گروهی و ایجاد اعتماد به نفس برای روستاییان فراهم سازد. یعنی استفاده از مشارکت گسترده همه دریک نظام مدیریتی و سیستمی با استفاده از امکانات دولت و مردم و همچنین تسهیل‌گری مدیران روستایی میسور می باشد.
البته متاسفانه از دهه هفتاد تا الان هیچ وقت آنطور که باید به توسعه شوراهای روستا توجه نشده است و یقینا اگر برمحور شوارها بیش از این تاکید شده بود و به ارتباط بهتر شوراهای روستا بر دولت اهمیت داده بودیم، امروز در بحران کرونا نیز شوراهای روستا می توانستند نقش موثرتری را در تصمیم گیری بحران کرونا داشته یاشند، و باید فرمانداری ها توجه بیشتری به این شوراهای روستا انجام میدادند.

ان شاالله کرونا تجربه خوبی باشد برای مدیران ما که بتواند گام های بعدی را برای توسعه شوراهای اسلامی روستایی بردارند.

محسن قدیمی باقرآباد

روزنامه نگار  و مدیر روابط عمومی شورای شهرستان مشهد مقدس